الباب السّادس فی ذکر نفس الکلّی و احواله
از مجموعه اشعار سنایی غزنوی در حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
فهرست اشعار
بخش ۳۱ - در معنی آن گوید که آنچه خاکی است به خاک باز شود
تنت از چرخ و طبع دارد ساز این و آن ساز خویش خواهد باز جان حق داد جاودان ماند زانکه حق داده باز نستاند معرفت در دلت نهاده…
بخش ۳۲ - اندر صفت نفس بهیمی و انواع شهوات
سبب خشم و شهوت از لقمه‌ست آفت ذهن و فطنت از لقمه‌ست مرد شهوت‌پرست را در خیم بتر از بت‌پرست خواند حکیم بندهٔ بطن و لذّت و…
بخش ۳۳ - اندر حشر و نشر الناس کما یعیشون یموتون و کما یموتون یحشرون
تا تو زین منزل آدمی نروی دان که اندر گو سقر گروی باش تا خلق را برانگیزند تا کیند از درون چنان خیزند گرچه اینجا قباد و پر…
بخش ۳۴ - فی التّمثّل
در طمع زین سگان مزبله پوی ای کم از گربه دست و روی بشوی گربه هم روی شوی و هم دزدست لاجرم زان سرای بی‌مزدست موش را موی هست…
بخش ۳۵ - ذکر اظهار حال آن سرای فی یوم‌القیامة فلا انساب بینهم یومئذ ولایتسائلون
روز دین دستِ دست رس نبود نسب کس شفیع کس نبود نقد تو چون ترا برانگیزد همه در گردن تو آویزد بوته خود گویدت چو پالودی که زر…
بخش ۳۶ - فی ذکر انساب البشر من ارکان البشر
آدمی گرچه بر زمانه مهست ز آدمی خام دیو پخته بهست نیست خامی مگر کم اندر کم چون ره رومیان خم اندر خم کآدمی‌زاده تا نشد مرد…
بخش ۳۷ - در انسانی و حیوانی گوید
هست ترکیب نفسِ انسانی نفسی و عقلی و هیولانی از دل و جان و نیروی فایت حدِّ او حیّ ناطق مایت گِل و دل دان سرشتهٔ آدم این ب…
بخش ۳۸ - حکایت در این معنی
پیش از آدم ز دست کوتاهی دوستی داشت مرغ با ماهی هریکی در مقام خود ساکن آن ز فخ فارغ این ز شست ایمن آدمی در زمین چو بپراکن…
بخش ۳۹ - اندر آنکه آدمی پس از اشیاء و جهات پیدا آمد
از هوا و ز طبع در انسان دعوت عقل پستر از همه دان گر پس از جسم و جان درآید دین در مراتب عجب چه داری این دختر طفل را پی پی…
بخش ۴۰ - اندر بیان ظلومی و جهولی انسان کما قال‌اللّٰه تعالی: وحملها الانسان انّه کان ظلوما جهولا
هیچ بدنامی آدمی را پیش از ظلومی و از جهولی خویش چه حدیثست هرچه پیش آید همه از ظلم و جهل خویش آید حق پسندست عالم و عادل ب…