مجنون و لیلی
از مجموعه اشعار امیرخسرو دهلوی در دیوان اشعار
فهرست اشعار
بخش ۲۱ - دل دادن مجنون، سگی را که در کوی دلدار دیده بود، و بازوی خون را طوق گردن او ساختن، و تن استخوان شده را گزند دهان و مزد دندان او کردن و به زبان چربش نواختن
یک روز، به گاه نیم روزان، کانجم شد از آفتاب سوزان گردون ز حرارت تموزی در سایه خزان به پشت کوزی آتش زده گشت کون و کان هم …
بخش ۲۲ - غنودن نرگس لیلی از بیماری، و مجنون بی‌خواب را در خواب دیدن، و به نفس تند خویش از جای جستن، و بیرون پریدن، و کمر کوه گرفتن، و مجنون را بر تیغ کوه خراشیده و خسته دریافتن، و دست سلوت بر خستگی او سودن، و مرهم راحت رسانیدن
افسانه سرای شکرین گفت ز الماس زبان، گهر چنین سفت: کان گوشه نشین روی بسته بودی همه وقت دل شکسته پرداخته دل ز صبر و آرام گ…
بخش ۲۳ - بازگشتن کبک خرامان از کوه، و شتر پرنده را بر جناح رفتن، رشته دراز دادن، و کبوتر دیوانه را پر کم گذاشتن
چون بر سر چرخ لاجوردی خورشید نهاد رو به زردی معشوقهٔ آفتاب پایه برداشت ز فرق دوست سایه بر عزم شدن ز جای بر خاست عذری به …
بخش ۲۴ - گریستن لیلی در هوای آشنا، و موج درونه را بدین غزل آبدار بر روی آب آوردن
بازم غم عشق در سر افتاد بنیاد صبوریم بر افتاد باز این دل خسته درد نو کرد خود را به وبال من گرو کرد بازم هوسی گرفت دامن ک…
بخش ۲۵ - حاضر شدن مجنون غایب، در غیبت لیلی، و به حضور خیال، از خیال به حضور باز آمدن، و سرود حسرت گفتن، و دست بر دست زدن
گوینده چنین فگند بنیاد کان لحظه کزان غریب ناشاد معشوق عزیز، روی بنهفت آن کشته به خواب بی خودی خفت از زندگیش نبود اساسی ت…
بخش ۲۶ - آه کردن مجنون از درونهٔ پرسوز، و این غزل دود اندود، از دودکش دهان، بیرون دادن
ما هیچ کسان کوی یاریم ما سوختگان خام کاریم چو گل ز خوشی به خنده کوشیم هر چند لباس ژنده پوشیم با شیر و گوزن هم عنانیم با …
بخش ۲۷ - خرامش کردن سرو لیلی، با سرو قدان همسایه، سوی بوستان، و شناختن آزاده‌ای آن نو بران را، و زبان سوسنی کشیدن، و غزلی جگر دوز، از یک اندازهای مجنون، به آواز نرم روان کردن، و بر دل لیلی زدن، و کاری آمدن، و باز جست کردن لیلی طیرگی بلبل خار نشین خود را،
گویندهٔ این حدیث زیبا زین گونه نگاشت روی دیبا: کان زهرهٔ شب نشین بی‌خواب چون در غم دوست ماند بی‌تاب چون غم زدگان به درد …
بخش ۲۸ - صفت برگ ریز، و دوادو باد خزان، و از آسیب صدمات حوادث، سر نهادن سرو لیلی در خاک، و بی بالش ماندن
آمد چو خزان به غارت باغ بنشست به جای بلبلان زاغ هر غنچه که جلوه کرد گستاخ در ریختن آمد از سر شاخ ریزان گل و لاله، شست د…
بخش ۲۹ - خبر یافتن مجنون دردمند، از بیماری لیلی، و از حلقهٔ سگان بیابان زنجیر گسستن، و به حلقه زدن در لیلی آمدن، و از پیش جنازهٔ لیلی را در حلقهٔ رحیل دیدن، و نثار شاهانه از دیده ریختن، و به موافقت محفه عروس، سوی شبستان لحد، بر عزم خلوت صحیحه روان شدن
خوانندهٔ این خط کهن‌سال زین گونه نمود صورت حال کان بت چو ازین سرای غم رفت با همرهٔ عشق در عدم رفت مادر که بدید حال لیلی …
بخش ۳۰ - این مویهای بی‌جان، به گیسوی منور مادر مغفورهٔ خویش، که تاب الشیب نوری داشت، راست افتاد، و بدین نالهای سوزان، نفس حسن را خاکستر کرده شد و گوهر پاک برادر حسام الدین را، که در میان خاک، خورد مور چه گشت، روشن گردانیده آمد، تعمده الله به غفرانه
ماتم کده شد جهان نهان نیست ماتم زده کیست کاز جهان نیست زان جمله یکی منم درین سوز از روزی خویشتن بدین روز کامسال، دو نور …