باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود

از مجموعه اشعار عطار نیشابوری در مختارنامه

دسته‌بندی

۳۵

شعر

فهرست اشعار

ای نفس فرو گرفته سر‌تا‌سر تو آلوده نجاستِ منی گوهرِ تو گر در آتش به عمر‌ها می‌سوزی هم بوی منی زند ز خاکسترِ تو

ای در غم نان و جامه و آز و نیاز افتاده به بازار جهان در تک و تاز کاری دگرت نیست به جز خوش خفتن گه مزبله پر می‌کن و گه می…

بد چند کنی‌؟ کار نکو کن بنشین سجادهٔ تسلیم فرو کن بنشین در خانهٔ استخوانی آخر با سگ نتوانی زیست دفع او کن بنشین

هر دل که به نفس ره به آگاهی برد به زانکه رهی ز ماه تا ماهی برد زودا که به سرچشمهٔ حیوان برسی گر در ظلمات نفس، ره خواهی ب…

از کس چو سخن نمیپذیری آخر آگه نشوی تا بنمیری‌ آخر چندان بدوی از پی شهوت که مپرس یک گام به صدق برنگیری آخر

ای عقلِ تو کرده مبتلای خویشت از عقل، عَقیله هر زمانی بیشت هر لحظه ز عقل، عَقْبَهای در پیشت فریاد ز عقلِ مصلحت اندیشت

دردا که دلی که در جهان کار نداشت بگذشت و ز دین اندک و بسیار نداشت صد شب ز برای نفس دشمن بنخفت یک شب ز برای دوست بیدار ند…

مائیم به امر، پای ناآورده یک عذر گره گشای ناآورده هر روز هزار عهد محکم بسته وآنگاه یکی بجای ناآورده

گاهی به هوس حرف فنا میخوانیم گاهی ز هوس نزد بقا میمانیم تر دامنی وجود خود میدانیم بر خشک بمانده چند کشتی رانیم

مائیم که نه سوخته و نه خامیم نه صاف چشیده و نه دُرد آشامیم گرچه چو فلک ز عشق بیآرامیم صد سال به تک دویده در یک گامیم

۳/۴