باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد

از مجموعه اشعار عطار نیشابوری در مختارنامه

دسته‌بندی

۱۰۰

شعر

فهرست اشعار

تا چند کنی عزیمت دریا ساز مردانه رو و خویش به دریا انداز گر هست رَوی در بُنِ دوزخ مانی ور نیست رَوی خویش کجا یابی باز

هر جانی را که غرق انعام بود در عالم بینهایت آرام بود صد قرن اگر گام زنی در ره او چون درنگری نخستمین گام بود

چون بدنامی به روزگاری افتد مرد آن نبود که نامداری افتد گر دُر خواهی ز قعرِ دریا طلبی کان کَفْک بود که با کناری افتد

چون نیست، گر از پیش روی، پیشانت ور راه ز پس قطع کنی پایانت صد راه ز هر ذرّه همی برخیزد تا خود به کدام ره درافتد جانت

ور راه ز پس قطع کنی پایانت آن ذرّه بر آفتاب بگزینی تو تا خود به کدام ره درافتد جانت پس ظاهر اوست هر چه میبینی تو

گر برخیزد ز پیش چشم تو منی بینی تو که بر محض فنا مفتتنی حق مستغنیست لیک چون درنگری چون نیست جز او، از که بود مستغنی

آن را که به چشم کشف پیداست یقین او در ره مستقیم داناست بدین گرچند هزار گونه راهست چو موی زان جملهٔ مو، یک رسن راست ببین

بنگر بنگر، ای دل! اگر مرد رهی تا تو ز حجاب هر دو عالم برهی این شعبدهٔ لطیف را بر چه نهی هم حقّه از او پُر است و هم حقّه …

میپنداری که حق هویدا گردد یا پنهانیست کاشکارا گردد چون پیدا اوست و غیر او پیدا نیست چون غیری نیست بر که پیدا گردد

هر دیده که اسرار جهان مطلق دید جُزْو از کُل و کُل ز کُلِّ کُلْ مشتق دید چه جُزْو و چه کُل چون همه باید حق دید تا حق بنبی…

۸/۱۰