دفتر اول
از مجموعه اشعار مولانا در مثنوی معنوی
فهرست اشعار
بخش ۴۱ - طنز و انکار کردن پادشاه جهود و قبول ناکردن نصیحت خاصان خویش
این عجایب دید آن شاه جهود جُز که طنز و جز که انکارش نبود ناصحان گفتند از حد مگذران مرکبِ استیزه را چندین مران ناصحان را …
بخش ۴۲ - بیان توکّل و ترک جهد گفتن نخچیران به شیر
طایفهٔ نخچیر دَر وادی خوش بودشان از شیر دایم کش‌مکش بس که آن شیر از کمین می در ربود آن چَرا بر جمله ناخوش گشته بود حیله …
بخش ۴۳ - جواب گفتن شیر نخچیران را و فایدهٔ جهد گفتن
گفت آری گر وفا بینم نه مکر مکر‌ها بس دیده‌ام از زید و بکر من هلاک فعل و مکر مردمم من گَزیدهٔ زخم مار و کَژدمم مَردمِ نَف…
بخش ۴۴ - ترجیح نهادن نخچیران توکّل را بر جهد و اکتساب
جمله گفتند ای حکیم با خبر الحذَر دَعْ لیس یُغْنِی عن قدر در حذر شوریدنِ شور و شر‌ست رو توکّل کن توکّل بهتر‌ست با قضا پنج…
بخش ۴۵ - ترجیح نهادن شیر جهد و اکتساب را بر توکّل و تسلیم
گفت آری گر توکّل رهبر‌ست این سبب هم سُنّت پیغمبر‌ست گفت پیغامبر به آواز بلند با توکّل زانو‌ی اشتر ببند رمزِ الکاسِب حبیب…
بخش ۴۶ - ترجیح نهادن نخچیران توکّل را بر اجتهاد
قوم گفتندش که کسب از ضعف خلق لقمهٔ تزویر دان بر قدر حلق نیست کسبی از توکّل خوب‌تر چیست از تسلیمْ خود محبوب‌تر بس گریزند …
بخش ۴۷ - ترجیح نهادن شیر جهد را بر توکّل
گفت شیر آری ولی ربُّ العباد نردبانی پیش پای ما نهاد پایه پایه رفت باید سوی بام هست جَبری بودن اینجا طمع خام پای داری چون…
بخش ۴۸ - باز ترجیح نهادن نخچیران توکل را بر جهد
جمله با وی بانگ‌ها بر داشتند کان حریصان که سبب‌ها کاشتند صد هزار اندر هزار از مرد و زن پس چرا محروم ماندند از زَمن صد هز…
بخش ۴۹ - نگریستن عزراییل بر مردی و گریختن آن مرد در سرای سلیمان و تقریر ترجیح توکّل بر جهد و قلّت فایدهٔ جهد
زادمردی چاشتگاهی دررسید در سراعدل سلیمان در دوید رویش از غم زرد و هر دو لب کبود پس سلیمان گفت ای خواجه چه بود؟ گفت عزرا…
بخش ۵۰ - باز ترجیح نهادن شیر جهد را بر توکل و فواید جهد را بیان کردن
شیر گفت آری ولیکن هم ببین جهد‌های انبیا و مؤمنین حق تعالی جهد‌شان را راست کرد آنچه دیدند از جفا و گرم و سرد حیله‌هاشان ج…